Gazanfer Ağa Külliyesi, İstanbul 2016


GAZANFER AĞA KÜLLİYESİ

Fatih ilçesi Kırkçeşme mahallesinde, Atatürk bulvarı üzerinde hemen Bozdoğan kemerinin ön kısmında yer almaktadır. 1596 tarihli vakfiyesine göre 16. yüzyılın sonlarında Davut Ağa'nın mimar başlığı zamanında inşa edilen külliyenin banisi 3. Mehmed'in kapı ağalarından ve has odabaşı Gazanfer Ağa'dır.
Medrese, Türbe (sağda görülen), sebilden (solda görülen) meydana gelen külliyeye zamanla küçük bir hazire (mezarlık) ilave olunmuştur. Bu yapı toplulu 16.yüzyılın sonlarında başlayan ve 17. yüzyılda çokça görülen mimari programları küçültülmüş medrese ağırlıklı külliyelerin erken örneklerinden biridir.
Güneyinde Atatürk bulvarı, doğusunda Kovacılar caddesi bulunan külliye batıda Bozdoğan kemeri ile, kuzeyde ise özel mülklerle sonlanmaktadır. Hafifçe meyilli olan küçük bir arsa payında yer alan külliyenin cephesi doğu yönde Kovacılar caddesi üzerindedir. Girişten sonra yer alan ön avlunun karşısında medrese, kuzeydoğu köşesinde türbe ve güneydoğu köşesinde ise dışa taşkın olarak yerleştirilmiş bulunan sebil yer almaktadır.
Türbe ile avlu duvarı arasında zamanla oluşan küçük bir hazire bulunmaktadır. Medrese ile Bozdoğan kemeri arasında küçük bir iç avlu mevcuttur.
1782 yangınında tahrip olan külliye çeşitli zamanlarda tamirler görmüştür. 1943-1944 yıllarında yapılan esaslı bir tamirden sonra "Belediye müzesi" olarak kullanılan yapı 1989'dan sonra "Karikatür ve Mizah müzesi" olarak faaliyetine devam etmiştir. Günümüzde Aziz Mahmud Hüdayi vakfı, Gazanfer Ağa medresesi eğitim ve kültür merkezi olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
Doğuda Kovacılar caddesi üzerindeki cephe ortasında yer alan kapı sivri taş kemer altında basık kemerli bir açıklığa sahiptir. İki yanda sütunçelerle dekor verilen kapı açıklığının sağında beş, solunda üç tane dikdörtgen açıklıklı ve demir parmaklıklı avlu penceresi bulunmaktadır.
Türbe kısmında Gazanfer Ağa'nın sandukasından başka iki tanede Hanım kabri bulunmaktadır. Hazire bölümünde 10 adet mezar bulunmakta ve mezar taşlarından en eskisi 1616 tarihini taşımaktadır...